دستکش لاتکس یکی از دستکش‌های پرکاربرد در محیط‌های پزشکی، دندان‌پزشکی و آزمایشگاهی است. انعطاف‌پذیری بالا و تناسب مناسب با دست، استفاده از ابزارهای ظریف را آسان می‌کند. بااین‌حال، هنگام انتخاب این دستکش باید به جنس، نوع کاربرد و احتمال حساسیت پوستی توجه داشت. در ادامه، تفاوت انواع دستکش لاتکس و نکاتی را بررسی می‌کنیم که برای انتخاب و استفاده صحیح از آن اهمیت دارند.
دستکش لاتکس برای ایجاد مانعی میان دست و محیط کار استفاده می‌شود. کاربردهای آن شامل معاینات پزشکی، دندان‌پزشکی و برخی فعالیت‌های آزمایشگاهی است؛ به‌خصوص زمانی که انعطاف‌پذیری و حس لامسه اهمیت دارند. البته انتخاب دستکش باید با خطر موجود متناسب باشد. برای کار با مواد شیمیایی خاص، داروهای خطرناک یا اجسام تیز، باید از دستکشی استفاده کرد که مقاومت آن برای همان کاربرد تأیید شده باشد.
دستکش لاتکس از چه چیزی تولید می‌شود؟
دستکش لاتکس معمولاً از لاستیک طبیعی ساخته می‌شود که از شیره درخت کائوچو به دست می‌آید. این ماده به دلیل خاصیت کشسانی خود، امکان تولید دستکش‌هایی انعطاف‌پذیر و مقاوم را فراهم می‌کند. در فرایند تولید، ترکیبات دیگری نیز برای بهبود استحکام و دوام به لاتکس اضافه می‌شوند. سپس مواد روی قالبی به شکل دست قرار می‌گیرند و طی مراحل تولید و عمل‌آوری به دستکش تبدیل می‌شوند. پروتئین‌های طبیعی موجود در لاتکس می‌توانند در بعضی افراد واکنش آلرژیک ایجاد کنند؛ بنابراین، این دستکش برای همه افراد انتخاب مناسبی نیست.
دستکش بدون لاتکس چیست؟
دستکش بدون لاتکس از موادی غیر از لاتکس طبیعی ساخته می‌شود. نیتریل و وینیل از نمونه‌های رایج آن هستند، اما ویژگی‌های این مواد یکسان نیست. نیتریل برای بسیاری از کاربردهای پزشکی و محیط‌هایی که مقاومت شیمیایی اهمیت دارد، گزینه‌ای مناسب است؛ وینیل نیز بیشتر در برخی فعالیت‌های کم‌خطر استفاده می‌شود. اگر به لاتکس حساسیت دارید، انتخاب دستکش بدون لاتکس اهمیت دارد. توجه کنید که عبارت «بدون لاتکس» به جنس دستکش اشاره دارد، نه به وجود یا نبود پودر.
انواع دستکش از نظر پودری بودن
پودری یا بدون پودر بودن، ویژگی جداگانه‌ای از جنس دستکش است. به همین دلیل، دستکش لاتکس می‌تواند پودری یا بدون پودر باشد.
دستکش بدون پودر
در این دستکش‌ها از پودر برای آسان‌تر پوشیدن استفاده نمی‌شود. فرایندهای سطحی یا پوشش‌های مخصوص، چسبندگی داخلی را کاهش می‌دهند. این مدل برای کاهش انتشار ذرات پودر و مواجهه با پروتئین‌های لاتکس انتخاب مناسب‌تری است.
دستکش کم‌پودر
این اصطلاح به دستکش‌هایی اشاره دارد که مقدار پودر باقی‌مانده در آن‌ها کمتر است، اما الزاماً فاقد پودر نیستند. برای کاربردهای پزشکی، باید مشخصات محصول و الزامات استاندارد مربوط بررسی شود.
دستکش پودری
در این دستکش‌ها معمولاً از نشاسته ذرت برای آسان‌تر پوشیدن و خارج کردن دستکش استفاده می‌شود. بااین‌حال، پودر می‌تواند پروتئین‌های لاتکس را در محیط پخش کند؛ به همین دلیل، استفاده از دستکش‌های پزشکی بدون پودر ترجیح داده می‌شود.
درباره پودر داخل دستکش لاتکس
پودر مورد استفاده در دستکش‌های پودری معمولاً نشاسته ذرت است. وظیفه آن کاهش اصطکاک و آسان‌تر کردن پوشیدن دستکش است، نه ضدعفونی کردن یا افزایش خاصیت محافظتی آن. این پودر ممکن است ذرات حاوی پروتئین لاتکس را در هوا پخش کند و احتمال واکنش حساسیتی را افزایش دهد. به همین دلیل، پودر دستکش در بسیاری از محیط‌های درمانی دیگر انتخاب مطلوبی محسوب نمی‌شود.
آیا دستکش لاتکس ضرر دارد؟
دستکش لاتکس برای بسیاری از افراد قابل استفاده است، اما ممکن است باعث حساسیت یا تحریک پوستی شود. احتمال بروز مشکل به حساسیت فرد، نوع دستکش و شرایط استفاده بستگی دارد. استفاده طولانی‌مدت در محیط مرطوب نیز می‌تواند پوست را تحریک کند. انتخاب اندازه مناسب، تعویض دستکش آسیب‌دیده و رعایت بهداشت دست به کاهش مشکلات کمک می‌کند.
حساسیت به دستکش لاتکس
حساسیت به لاتکس ممکن است با خارش، قرمزی، کهیر یا تورم ظاهر شود. برخی افراد نیز علائم تنفسی مانند آبریزش بینی یا خس‌خس سینه را تجربه می‌کنند. البته هر التهاب پوستی الزاماً آلرژی به لاتکس نیست و گاهی مواد شیمیایی به‌کاررفته در تولید دستکش عامل تحریک هستند.
اگر این علائم تکرار می‌شوند، استفاده از دستکش را متوقف کنید و برای تشخیص علت به پزشک مراجعه کنید. در صورت تنگی نفس یا تورم زبان و گلو، فوراً کمک اورژانسی بگیرید. افراد دارای حساسیت تأییدشده باید از دستکش‌های بدون لاتکس، مانند نیتریل، استفاده کنند.
آموزش کار با دستکش لاتکس
پیش از پوشیدن دستکش، دست‌ها را تمیز و خشک کنید و اندازه‌ای انتخاب کنید که حرکت انگشتان را محدود نکند. دستکش را پیش از استفاده از نظر پارگی یا آسیب بررسی کنید و هنگام کار، از تماس سطح بیرونی آن با پوست یا سطوح آلوده خودداری کنید.
پس از پایان کار، دستکش را بدون تماس غیرضروری با سطح بیرونی خارج کنید و آن را دور بیندازید. دستکش یک‌بارمصرف را نشویید و دوباره استفاده نکنید. در پایان نیز بهداشت دست را مطابق دستورالعمل محل کار رعایت کنید.
در انتخاب دستکش، ابتدا نوع فعالیت و خطرهای موجود را مشخص کنید؛ سپس جنس، اندازه و پودری یا بدون پودر بودن آن را در نظر بگیرید. برای افراد حساس به لاتکس، انتخاب دستکش بدون لاتکس مهم‌ترین نکته است.
